Nutri‑Score pod lupą nauki

Co dziś mówią badania o skali, która od blisko dekady koloruje europejskie etykiety od zielonego A do czerwonego E.

Nutri‑Score to system etykietowania żywności stosowany od 2017 roku m.in. we Francji, Niemczech, Belgii, Hiszpanii, Holandii, Luksemburgu i Szwajcarii. Pięciostopniowa skala kolorystyczna ma w kilka sekund informować konsumenta o ogólnej jakości odżywczej produktu¹. Algorytm oblicza wynik na podstawie 100 g lub 100 ml produktu, uwzględniając kaloryczność, zawartość cukrów, tłuszczów nasyconych i soli, a po stronie plusów – błonnik, białko oraz udział warzyw, owoców, roślin strączkowych i orzechów¹.

Aktualizacja algorytmu i NOVA klasyfikacja

W marcu 2025 roku europejski komitet naukowy wdrożył kolejną wersję algorytmu, mającą lepiej odzwierciedlać aktualne wytyczne dietetyczne i realia rynku spożywczego². Jedną z kluczowych zmian jest większa zgodność z klasyfikacją NOVA, opisującą stopień przetworzenia żywności. Po aktualizacji wyraźnie zmniejszyła się liczba produktów wysoko przetworzonych uzyskujących oceny A i B, a wzrosła liczba produktów klasyfikowanych jako D lub E we wszystkich kategoriach NOVA³. Wcześniejsza korekta z 2023 roku podniosła z kolei oceny napojów słodzonych substancjami intensywnie słodzącymi oraz napojów roślinnych, co doprowadziło do ich mniej korzystnej klasyfikacji⁴.

Co mówią dowody naukowe o skuteczności?

Systematyczny przegląd badań opublikowany w 2025 roku wykazał, że większość dowodów na skuteczność Nutri‑Score pochodzi z warunków eksperymentalnych, a w badaniach prowadzonych w realnych warunkach zakupowych efekty są nieznaczne lub statystycznie nieistotne – zwłaszcza w odniesieniu do zmiany wzorca żywienia i stanu zdrowia. Autorzy podkreślają także brak dowodów na wzrost wiedzy żywieniowej konsumentów oraz ograniczoną skuteczność kategorii C, D i E w modyfikowaniu decyzji zakupowych⁵.

Z drugiej strony, duże badanie kohortowe EPIC, opublikowane w The Lancet Regional Health – Europe w 2024 roku, wykazało istotny związek między jakością diety ocenioną wskaźnikiem opartym na algorytmie Nutri‑Score a ryzykiem zdarzeń sercowo‑naczyniowych⁶.

+8%

Wzrost ryzyka zdarzeń sercowo‑naczyniowych przy każdym wzroście dietetycznego wskaźnika Nutri‑Score o dwie jednostki (HR=1,08; 95% CI: 1,00–1,18), wg kohort EPIC⁶.

Nie wszyscy badacze są jednak przekonani. Przegląd literatury z 2024 roku zwraca uwagę na ryzyko publication bias – zjawisko, w którym badania wykazujące pozytywny efekt etykiety są publikowane częściej niż te, które go nie potwierdzają. Autorzy konkludują, że obecne dowody są niewystarczające, by jednoznacznie uznać Nutri‑Score za skuteczne narzędzie zdrowia publicznego⁷.

Zwrot w Polsce: Ministerstwo Zdrowia wycofuje Nutri‑Score

Jesienią 2026 roku sytuacja prawna Nutri‑Score w Polsce zmieniła się zasadniczo. W piśmie z 24 września 2026 roku Ministerstwo Zdrowia poinformowało organizacje branżowe o wprowadzeniu zakazu stosowania tego oznaczenia na polskich produktach – decyzja zapadła po konsultacjach zakończonych 4 września 2026 roku, w których spośród 25 zapytanych organizacji 22 wypowiedziały się przeciwko przyjęciu Nutri‑Score lub podobnych systemów wymagających notyfikacji⁹.

2029 / 2030

Od 1 stycznia 2029 roku zacznie obowiązywać zakaz wprowadzania na rynek nowych polskich produktów oznaczonych Nutri‑Score; produkty wprowadzone wcześniej będą mogły pozostać w obrocie do wyczerpania zapasów, najdłużej do 31 grudnia 2030 roku⁹.

Jako powody resort wskazał koszty ponoszone przez przedsiębiorców, konieczność ochrony środowiska oraz przeciwdziałanie marnowaniu żywności⁹. Zakaz obejmuje wyłącznie produkty wytwarzane w Polsce – towary z krajów UE, w których Nutri‑Score funkcjonuje oficjalnie, m.in. Francja, Belgia, Niemcy, Holandia, Luksemburg, Hiszpania i Portugalia, wciąż będą mogły trafiać na polskie półki na zasadzie swobodnego przepływu towarów w ramach Unii Europejskiej⁹. Zgodność opakowań z nowymi przepisami w okresie przejściowym nadzorować ma Państwowa Inspekcja Sanitarna⁹. Decyzja Polski kontrastuje z kierunkiem debaty na poziomie unijnym, gdzie Komisja Europejska wciąż analizuje możliwość wprowadzenia jednego, zharmonizowanego systemu etykietowania żywności dla całego rynku wspólnotowego².

Ograniczenia i kierunki rozwoju

Krytycy wskazują, że algorytm oceniający produkt w przeliczeniu na 100 g nie uwzględnia realnej wielkości porcji, co może zniekształcać ocenę produktów bardzo kalorycznych spożywanych w małych ilościach. W odpowiedzi na te zarzuty naukowcy testują korektę uwzględniającą gęstość energetyczną produktów⁸. Trwają również prace komitetu naukowego nad dalszym udoskonaleniem algorytmu, których wyniki są oczekiwane w kolejnych raportach rocznych².

Co to oznacza dla czytelników?

Nutri‑Score pozostaje narzędziem pomocniczym, a nie wyrocznią. Najlepiej sprawdza się przy porównywaniu produktów z tej samej kategorii – na przykład dwóch płatków śniadaniowych czy dwóch jogurtów – a nie jako samodzielna podstawa całej diety.
Ocena E nie powinna automatycznie eliminować produktu, jeśli stanowi niewielki udział w jadłospisie, a ocena A nie gwarantuje wysokiej zawartości witamin czy mikroelementów, których algorytm nie uwzględnia. Najnowsze badania zgodnie podkreślają, że etykieta działa najlepiej jako wskaźnik orientacyjny i edukacyjny – wspierający, a nie zastępujący, indywidualne podejście do diety opracowane z dietetykiem⁵ ⁶.