Prostata – Mały wielki kłopot
Przez
lek. Grażyna Kuczek
|
Ostatnia aktualizacja:
15 września, 2026
Prostata to sąsiadujący z pęcherzem mały gruczoł, który pełni ważną funkcję w układach moczowym i rozrodczym u mężczyzn. Wewnątrz prostaty przebiega cewka moczowa, która łączy się z pęcherzem i wyprowadza mocz do środowiska zewnętrznego. Prostata odpowiada za tworzenie płynnego środowiska w męskich drogach rozrodczych. Łącznie z plemnikami tworzy nasienie. Ta płynna frakcja nasienia ułatwia przemieszczanie się oraz poprawia żywotność plemników.
W przypadku wykrycia guza prostaty trzeba wiedzieć, że nie każda taka zmiana jest nowotworem złośliwym, ale każda wymaga interwencji chirurgicznej.
- Zwróć uwagę na oddawanie moczu: jeśli oddajesz go często (również w nocy), w małych ilościach, masz uporczywe parcie na mocz, strumień moczu jest dwudzielny – koniecznie wybierz się do urologa, ponieważ niezbędne jest badanieprzezodbytnicze.
- Kontrolne badanie stercza jest konieczne nie tylko u mężczyzn, u których występują problemy z oddawaniem moczu. W badaniu takim lekarz może stwierdzić, czy prostata jest powiększona, niesymetryczna albo guzkowata. badanie poziomu antygenu sterczowego (PSA) zaleca się również wykonywać raz w roku po 50 roku życia.
- Może pojawić się też konieczność przeprowadzenia takich badań, jak: PSA (poziom antygenu sterczowego), posiew moczu, cystoskopia (badanie endoskopowe pęcherza moczowego), RR (ciśnienie tętnicze krwi).
- Kontrolne badanie stercza jest konieczne nie tylko u mężczyzn, u których występują problemy z oddawaniem moczu.
- Każdy mężczyzna, który ukończył 50 lat, powinien odwiedzić poradnię urologiczną i poddać się badaniu przez odbytniczemu.
Właściwa diagnostyka i leczenie przerośniętego gruczołu są ogromnie ważne, ponieważ na podłożu gruczolaka może nastąpić transformacja nowotworowa, prowadząca do raka stercza. Około 50 roku życia, a czasem nawet wcześniej, mogą pojawić się u mężczyzn zaburzenia w oddawaniu moczu. Najczęściej chory zauważa początkowo jedynie to, że strumień moczu staje się mniej intensywny niż dawniej, sam zaś akt oddawania moczu się przeciąga.
Kiedy zaczyna się problem?
Prostata bardzo często staje się problemem dla mężczyzn po 50 roku życia. Jej przerost następuje powoli i we wczesnej fazie nie daje żadnych dolegliwości. Mężczyźni wówczas nawet nie zdają sobie sprawy, że taki proces zachodzi. Z czasem jednak rozrastająca się prostata coraz silniej zaciska się wokół cewki moczowej i zaczynają się problemy z oddawaniem moczu. Gruczoł krokowy jest najczęściej szwankującym narządem w organizmie mężczyzny. Jego przerost dotyczy aż 50% mężczyzn po 50 roku życia, 75% po 80 roku życia i 90% po 90 roku życia.
Schorzenia związane z przerostem gruczołu krokowego są w dużej mierze dietozależne, dlatego też w profilaktyce i leczeniu tych problemów warto zastosować odpowiednie odżywianie, bogate w substancje działające korzystnie na funkcję gruczołu. Jadłospis w profilaktyce chorób gruczołu krokowego musi być wolny od tłuszczów zwierzęcych. Są one bogate w cholesterol i kwasy tłuszczowe nasycone, które bardzo niekorzystnie wpływają na funkcjonowanie gruczołu krokowego i prowadzą do uszkodzenia komórek prostaty. Sprzyjają miażdżycy, a ta z kolei – przerostowi stercza.
Innym objawem tych zaburzeń bywa częstsze oddawanie moczu w nocy. Nieraz ze zdziwieniem chory stwierdza, że mimo uczucia parcia musi długo czekać na wypłynięcie moczu z cewki. Objawy te, choć początkowo niezbyt dokuczliwe, z biegiem czasu się nasilają. W zaawansowanym stadium choroby może nawet dojść do całkowitego zatrzymania moczu. Problemy z oddawaniem moczu wskazują na rozwijającą się chorobę, którą jest najczęściej gruczolak stercza, zwany potocznie przerostem prostaty. Rzadziej objawy te spowodowane są rakiem stercza lub stwardnieniem szyi pęcherza moczowego. Diagnostykę oraz dalsze leczenie powinien w takim przypadku poprowadzić lekarz specjalista w zakresie urologii.
Dieta
Dieta powinna być bogata w zdrowe tłuszcze nienasycone omega-3 oraz omega-6. Bogatym źródłem tych kwasów są nasiona oleiste (soja, kukurydza, słonecznik, siemię lniane) oraz orzechy. Bardzo ważne jest również, aby dieta była bogata w witaminę E, która według badań naukowych wyraźnie zmniejsza ryzyko raka prostaty.
Podobnie działają: selen, cynk i inne antyoksydanty, takie jak beta-karoteny czy witamina C. Antyoksydanty zmiatają wolne rodniki i chronią przed rakiem. Na szczególną uwagę zasługuje jeden z najsilniejszych związków przeciwrakowych skutecznych w profilaktyce raka stercza, jakim jest odkryty niedawno likopen. Występuje głównie w pomidorach i czerwonej papryce. Najbardziej bogatymi w likopen spośród produktów spożywczych są koncentrat, przecier i sok pomidorowy.
Zalecaną bronią w walce z przerośniętą prostatą jest też soja, której fitozwiązki, głównie genisteina i daidzenina, działają ochronnie na gruczoł krokowy. Soję warto wprowadzić w miejsce produktów mięsnych jako regularny element jadłospisu. Na uwagę zasługują też: czosnek, karczochy i pestki dyni, których właściwości odżywcze regulują pracę gruczołu krokowego i mają wpływ na prawidłowe krążenie krwi w gruczole krokowym. Warto pamiętać, aby wyeliminować picie piwa i innych napojów alkoholowych, ponieważ zwiększają one m.in. poziom prolaktyny (hormonu przysadkowego), która może mieć udział w powstawaniu gruczolaka stercza.
W początkowym stadium przerostu gruczołu krokowego pomocne są też zioła. Przynoszą znaczną ulgę choremu i powodują odczuwalną poprawę. W stadium zaawansowanym działają łagodząco i hamują rozrost gruczolaka. Mieszanki te mają działanie przeciwzapalne, ułatwiają wydalanie z organizmu moczu i toksyn oraz działają przeciwobrzękowo.
W aptekach i sklepach zielarsko-medycznych są w sprzedaży gotowe ziołowe preparaty naturalne, wspomagające i leczące przerost gruczołu krokowego. Należą do nich m.in. preparaty ze śliwy afrykańskiej, olej z nasion dyni, olej z zarodków kukurydzy, pyłek pszczeli, nalewki i gotowe mieszanki ziołowe na prostatę, spośród których najważniejsze to: wierzbownica, pokrzywa i nawłoć.
Jeśli chcesz poznać bardziej temat profilaktyki zdrowotnej w zakresie ochrony przed rakiem w kwestii żywienia, to polecamy książkę pt. Wygraj z rakiem.

Ten artykuł został opublikowany w kwartalniku nr 79